Een eerste cross-culturele analyse

Ik heb er over na zitten denken in hoeverre ik nu in de 'culture shock curve' pas. Nu, is het natuurlijk zo dat Canada en Nederland beide westerse samenlevingen zijn. De roots van Canadezen in Europa, en zeker ook in Nederland, is groot. Het kan toeval zijn, maar het viel me op hoeveel mensen ik (relatief) al heb ontmoet die ouders, grootouders of schoon (groot)ouders uit Nederland hebben. Tevens spreek ik de taal, dus de culturele afstand is in die zin niet groot en ik zie mezelf dan ook niet echt heftig door deze curve heen gaan. Wat ik wel herken is dat je even moet 'intunen', zoals ik dat noem. In mijn studie aan de UvT heb ik tijdens het vak Taalverwerving geleerd dat baby's intunen op de taal dat hen in de directe omgeving wordt aangeboden. Een baby brabbelt eigenlijk alle klanken die in alle talen voorkomen, maar door het taal aanbod wat hij/zij krijgt 'tuned de baby in' (zoals het zoeken naar de juiste frequentie op de radio) en maakt zich dat eigen en 'verleerd' de rest van de klanken. Dit verklaart ook (even kort door de bocht) waarom kinderen zo makkelijk twee of drietalig opgevoed kunnen worden. Ik ben nu 12 dagen in Kamloops en heb het gevoel gehad dat ik ook aan intunen ben geweest. Waar de omgeving in eerste instantie vreemd en oneigen overkomt (waar is hier toch in vredesnaam het winkecentrum??), is het nu alledaags, gewoon, misschien al wel vertrouwd 'normaal'. Ook de fysieke omgeving van bergen met sneeuw, voetpaden als ijsbanen en de many pick ups die langs je razen , de enorm grote winkels zijn 'vertrouwd normaal'. Toch is het interessant om eens wat eerste voorzichtige cross-culturele observaties op te schrijven voordat ik hier allemaal echt aan begin te wennen en het 'normaal' begin te vinden en ik in adjusment fase verkeer. Bij deze dus een eerste vergelijking met ons Hollanders.

De Canadezen bevolken met 32 miljoen een land dat 250 keer zo groot is als Nederland. 'Ruimte' is hier een ander begrip dan bijvoorbeeld in Nederland. En, volgens mij, heeft dat gevolgen tot verschil in gedrag. Vandaag tijdens lunch onmoette ik weer nieuwe collega's en een collega vroeg me wat ik van Canada vond en begon zich al wat te verontschuldigen dat ze hier 'not so civilised ' waren. Ik denk dat ze wellicht bedoelde dat ze vindt dat ze niet zo 'gemoderniseerd' of misschien beter gezegd, niet zo 'urban' zijn in Kamloops. Maar 'civilised' wat ik even vertaal als 'beschaafdheid' vind ik de Canadezen wel ten opzichte van de Nederlanders. Mijn analyse is als volgt:

Wij Nederlanders moeten onze (persoonlijke) ruimte bevechten. In Canada is er ruimte zat, dus hoeft dat niet en geeft iedereen elkaar dan ook de ruimte. Dit uit zich op de volgende manieren: auto's laten je als voetganger altijd voor! Hoe druk de weg ook. Ik kan hier maar niet aan wennen en beland nog regelmatig in een miscommunicatieve situatie met de automobilist. Mijn gewoonte is om achter de auto langs te gaan, anders rijdt ie je van je sokken. Wij Nederlanders bevechten onze ruimte op de weg. "Ik ben heer en meester en de rest gaat maar aan de kant", is volgens mij vaak de houding, of in ieder geval eerder regel dan uitzondering. Nou geef dan in ieder geval toe dat we wel graag (soms met een wat aggresieve toon) zaniken en zeuren over hoe slecht die ander wel niet kan rijden "dat zie je toch??!!"

Iedereen houdt hier de deur voor elkaar open of 'lines up'. Maak niet uit waar je bent, er wordt een ruime rij gemaakt en iedereen wacht geduldig. In Nederland kennen we dat veel minder. We dringen gewoon voor en vechten voor de eerste plaats of plek. Hoe vaak ben ik in de cantine op school wel niet studenten of collega's gepasseerd die nog een broodje stonden uit te kiezen. "Ik heb al wat ik wil, dus heb ik heb het recht om voor te gaan", is toch de acherliggende gedachte die we hebben. Hoe hard moet je de NS bus wel niet binen dringen als er een trein uitvalt, of denk je echt dat om een kaartje van de Rolling Stones te bemachtigen we netjes in ruime rij gaan staan? Nee, dat doen we niet.

Men bedankt ook hier de buschauffeur. Als je achter uitstapt, roep je gewoon keihard door de bus 'thank you', waarop het antwoord dan ook is 'you're welcome' of 'have a nice day'. Iedereen is open en vriendelijk, groet elkaar en zoals ik in een van mijn eerdere berichten op dit blog al meldde ,werd ik in Vancouver al gecontronteerd met het feit dat wij Hollanders toch een contante wantrouwige houding hebben naar anderen (zelfs als docent ICC die graag dit avontuur aangaat en zo veel mogelijk wil leren en opzuigen van iedereen die ze ontmoet).

Voor alles IS hier ook ruimte. Zelfs in Vancouver ga je gewoon met de auto naar het restaurant: Pakeerplaats? Geen probleem!; Parkeergeld?, Nauwelijks, daar lach je om. Kun je je in Amsterdam toch niet voorstellen? Zelfs niet eens in Breda. Doordat er ruimte is hebben Canadezen dus ook de ruimte om alles zo convenient mogelijk in te richten. Ik denk dat bijna iedereen hier haast wel een pick up voor de deur heeft naast een gewone family car. Merendeel van de huizen zijn vrijstaand. Je hebt Drive Thru's voor het pinnen, om je kopje koffie te halen of een donutje, en, wat ik al vaker heb geschreven, alle winkels zijn in principe groot. En tevens koop je ook alles in extra grote verpakking. Een drie liter appelsap jerrycan is normaal. "Wat? Je wilt wat? Een liter???"

Hier hoef je niet te vechten om je ruimte of je plek waar dan ook op te eisen. In Nederland zijn we volgens mij daarover in constante strijd met elkaar wat zich uit in de dagelijkse omgang met elkaar, en wellicht ook een (van de) verklaring(en) is van de Nederlandse wereldberoemde claim of bescherming van de eigen privacy.

Mocht je hier een andere analyse op hebben, dan hoor ik het graag.

Groeten uit Kamloops,

Nicoline